بسيار ناتوان و فرسوده شده بودند . در داخل قلعه به راه افتاديم و سپس در باغى كه توسط فرماندار سابق سردار محمد يوسف خان در قسمت شمالى ساخته شده بود اردو زديم . كمى از ظهر گذشته بود كه حاكم ملا داد خان چاركى بديدن ما آمد . من نيز در غروب همانروز به بازديد وى رفتم . سپس بنا به درخواست سرهنگ از رژهء افراد تحت فرماندهى وى ديدن كرده و سرانجام براى ديدن اطراف شهر و ديوارهايى كه آن را محصور كرده بودند به راه افتادم . اردوگاه بعدى ما محلى بود بنام قلعه سام . اين محل منسوب به سام پدربزرگ رستم است . ما معمولا صبح خيلى زود به راه مىافتاديم و بخاطر فرار از گرماى زياد محيط تا قبل از رسيدن ظهر بيشتر راه مورد نظر خود را مىپيموديم . بر خلاف روز شب هوا معمولا سرد و دلپذير بود . ساعت‌ها در اردوگاه كنار آتش مىنشستيم و از صحبت با يكديگر لذت مىبرديم . گاهى اوقات رئيس قبايل اطراف نيز بما مىپيوستند و از هر درى سخن به ميان مىآمد . ياد دارم يك شب صحبت از سيستان و شرايط كشاورزى و ميزان توليد غلهء آن بود . سربازى افغانى كه مدت‌ها در مرز بوده و به نظر مىرسيد از اوضاع ايران بىاطلاع نباشد گفت : اگر بخاطر شما و روسها نبود همين فردا سيستان را مىگرفتيم . آن لحظه فكر نكردم كه گفته‌هاى اين شخص تا چه حد صحت داشت . ليكن اگر ايرانىها را به حال خود وا مىگذاشتند و از آنها پشتيبانى و حمايت نمىكردند و شايد يك روز هم نمىتوانستند از سيستان در برابر افعان‌ها دفاع كنند . با اينحال ايرانىها كه احساس مىكنند پشتشان گرم است حتى افغان‌ها را تهديد كرده و آنها را مورد تمسخر و اهانت قرار مىدهند . يك شب ديگر نمايندگان قبايل اسحاق‌زايى ، نورزايى و باركزايى در كنار ما بودند و در كنار آتش در مورد نتايج حاصله از توافقنامهء مرزى افعانستان كه در سال 87 - 1885 م . منعقد شده بود به گفتگو نشستيم . خوشحال شدم وقتى كه ديدم آنها متفقا از انعقاد اين قرارداد خشنود بودند . از آنجا كه براساس اين توافقنامه پنج ده از خاك اين كشور جدا گشته بود و عده‌اى معترض و ناراحت بودند . امّا افراد قبايل اصلا به اين موضوع با اين ديد نگاه نمىكردند . مهم براى آنها اين بود كه كيلومترها زمين در نزديك هرات در اختيار آنها قرار گرفته بود . هم‌اكنون نورزايىها در اين زمين‌ها به كار و زندگى مشغولند . پنج ده از دست رفته است ، ليكن بادغيس و مراتع حاصلخيز و پررونق آن واقع در دامنه‌هاى شمالى پاراپوميسوس « 1 » بدست آمده است . قبل از عقد اين قرارداد هيچكس از ترس جانش جرأت

--> ( 1 ) - Parapomisus سلسله جبالى كه بين هرىرود و رشتهء انهاررود مرغاب قرار گرفته بودند پاراپوميسوس خوانده ميشدند . اين سلسله جبال نام بومى محلى نداشته و جغرافيانويسان معاصر هم همين -